Hỏi đáp

“TỪ THIỆN” VÀ “THIỆN NGUYỆN”

Người ta có nhiều cách để thể hiện, có thể chỉ bằng các nghĩa cử hàng ngày như ân cần trong đối xử, cứu tế người gặp nạn, nâng đỡ tinh thần các người đau khổ…v…v… Đó là cách hiểu chung chung của chúng ta về khái niệm “từ thiện”.

Bạn đang xem: Thiện nguyện chính là gì

Chẳng biết từ bao giờ, khái niệm “từ thiện” đã ra đời, rồi sau đó nhanh chóng trở thành một cách để gọi các người đem một phần tài sản của mình để trợ giúp người nghèo. Nói một cách khác, việc làm việc thiện đã bị gói gọn lại chỉ bằng một cách hiểu là “đem tiền cho người nghèo”.

Bạn đang đọc: “TỪ THIỆN” VÀ “THIỆN NGUYỆN”

Từ thiện” vốn là một từ Hán Việt, “từ thiện” đã được kết hợp giữa “thiện” có nghĩa chính là việc tốt , “từ” có nghĩa là lòng thương yêu. Như vậy, ngay từ nghĩa ban đầu của “từ thiện” có nghĩa là các việc tốt xuất phát đến từ lòng thương yêu. Lòng thương yêu này phải đến một cách tự nhiên, đến từ trái tim rộng mở, chứ không phải đến từ trào lưu.

các người làm đến từ thiện hiện nay, có người thực hiện vì trái tim họ cảm thấy xót thương cho số phận con người, có người làm vì muốn bù đắp cho các tội lỗi do thực hiện ăn bất chính của mình, có người làm vì muốn truyền thông thương hiệu vì danh tiếng cá nhân hoặc doanh nghiệp, có người thực hiện từ thiện đơn giản để rửa tiền.

Bởi thế, “làm từ thiện” đã không còn chính là “làm đến từ thiện” đúng với nghĩa của nó.

Bởi vì, nếu chưa phải chính là sự yêu thương đến từ bên trong, thì tất cả các mục đích làm đến từ thiện khác đều chính là xấu xa. Hơn nữa, nếu người làm từ thiện mà chưa xuất phát từ tâm thiện ở bên trong, hàng ngày vẫn tham nhũng, vẫn lừa đảo, vẫn hành hạ người khác, thì đó càng không thể gọi chính là “làm đến từ thiện”.

Tìm hiểu thêm: Google Merchant Center (GMC) là gì vậy?

Xem thêm: Bình bát chính là trái gì? Công dụng trái bình bát đối với sức khỏe?

Bàn về “sự yêu thương” cũng lại tốn thêm giấy mực. “Sự yêu thương” đích thực chỉ đến từ sự đồng cảm. Có nghĩa chính là khi một người nào đó đau khổ, ta cũng cảm nhận thấy sự đau khổ của người ấy như thể chính ta đau khổ vậy. “Sự yêu thương” này chưa dễ dàng để bất cứ ai cũng có. Sự đồng cảm ấy từ đâu thì đó lại là điều huyền bí mà mọi người có thể cũng sẽ bàn đến ở một bài viết khác.

Còn các trường hợp, khi bạn đặt bản thân mình , và một người có số phận bất hạnh lên bàn cân để đối sánh, rồi nghĩ rằng mình phải cứu giúp họ, thì đó chính là “sự thương hại”. Nếu bạn cứu giúp cho họ với thái độ như vậy, tự bạn đã hạ thấp khí chất của người bất hạnh, để tự nâng bản thân mình như một “đấng cứu thế”, , tự cho rằng mình đang làm điều tốt cho xã hội, thì việc làm này cũng chưa liên quan đến khái niệm “từ thiện”, theo đúng định nghĩa chuẩn của nó.

Vậy chúng ta có thể gọi các công việc cứu tế, giúp đỡ các người hoàn cảnh khó khăn hơn mà chưa xuất phát đến từ tình yêu thương là gì vậy? Tôi xin đề xuất một từ vừa tầm với chúng ta hơn, đó chính là “thiện nguyện”, có nghĩa là các việc làm hướng tới điều tốt lành. Nếu mọi người muốn thực hiện việc tốt vì mặc cảm, vì động cơ truyền thông hay là chính trị hay là thậm chí cả rửa tiền, dù sao cũng là một điều tốt, vì vẫn có các người nghèo được hưởng lợi từ việc đó. Nhưng chúng ta không nên “thần thánh hóa” việc làm của chúng ta, rồi khoác lên mình chiếc mặt nạ của từ tâm, bởi đó là dối trá – tự lừa dối cả bản thân và cộng đồng. Vì thế, hãy trung thực với công việc phi lợi nhuận mà bạn đang làm , và trở về đúng với vị trí của mình. Điều đó rất nhiều có ích cho xã hội.

Hạn chế của các “phong trào đến từ thiện”

Như đã phân tích ở trên, ta thấy ngày nay, rất nhiều các hoạt động được gọi chính là “từ thiện” hóa ra lại không phải là “từ thiện”, thế nên “phong trào từ thiện” trở thành một trò lố bịch, bởi chưa ai có thể “yêu thương và đồng cảm” theo phong trào. Vì thế, xin mạn phép đến từ giờ cũng sẽ không gọi các hoạt động ấy là “từ thiện” nữa, mà gọi là “thiện nguyện“.

Các phong trào thiện nguyện rất có ích khi có thể giúp cho huy động các nguồn tài trợ để giải quyết một vài khó khăn trong xã hội, đặc biệt ở các thời điểm có thiên tai, dịch họa. Hiện nay, ta thấy, nhà nhà đi giúp cho đỡ người nghèo, người người đi giúp cho đỡ người nghèo, đại gia dốc cả tỉ bạc để cho người nghèo, ca sĩ cũng bán vé rồi trích ra một phần ủng hộ người nghèo, các tổ chức xã hội và dân sự cũng lao vào giúp cho đỡ người nghèo để đánh bóng tên tuổi, các tu sĩ Phật giáo và Công giáo cũng tuyên truyền rằng làm việc thiện sẽ giúp cho tích phước, rửa nghiệp hoặc rửa tội… Tóm lại, trong việc này, người nghèo được lợi, và các người đi giúp cho người nghèo cũng đã được lợi.

Thế nhưng, ở một khía cạnh nào đó, việc thực hiện “thiện nguyện” chưa đúng cũng sẽ gây nên bước cản cho xã hội.

Xem thêm: Ưu đãi thuế (Tax incentives) chính là gì vậy? Các hình thức ưu đãi thuế

– Thứ nhất, các quỹ không có cơ chế kiểm tra chất lượng hoạt động và tính minh bạch của mình. Tức là, mọi người không biết được tiền ủng hộ của mình cho một quỹ hoạt động nào đó có đã được tiêu một cách đúng mục tiêu hay là không, hay lại xảy ra hiện trạng bớt xén hoặc lợi dụng quỹ để đầu cơ vào bất động sản hay là cho vay nặng lãi. Bên cạnh đó, nguồn gốc của các khoản tiền ủng hộ ra sao, mọi người cũng chưa biết. Đó là khoản tiền “sạch”, hay là chính là tiền “bất chính” của các doanh nghiệp làm ăn chưa chân chính đang cần đã được phù hợp hóa mà phương án “ban phát cho người nghèo” luôn là hữu hiệu nhất. Vậy thì, một cơ chế bắt buộc trong công khai minh bạch các quỹ thiện nguyện cả ở hai đầu thu – chi chính là một điều cần thiết để đảm bảo quyền lợi của tất cả các bên.

– Thứ hai, việc làm thiện nguyện chỉ cho người dân nghèo con cá mà chưa cho họ cần câu, khiến họ đã nghèo còn nghèo mãi, thậm chí còn thấy việc nghèo là có lợi. Bởi họ chưa chịu học nghề, không chịu lao động, hoặc có nhưng vẫn núp dưới bóng nghèo khổ để chờ trợ cấp của các đoàn thiện nguyện thường xuyên đến như phong trào.

Tuy nhiên ngoài các khu vực kể trên có lẽ sẽ chưa đúng với các khu vực có nhiều người dân gặp tình cảnh trở ngại thật sự, nhưng vấn đề “làm thiện nguyện” kiểu cho con cá chứ chưa phải cần câu, sẽ tạo ra tình trạng nghèo hóa là thực. Bởi trên thực tế, các khu vực nghèo hoặc các gia đình gặp hoàn cảnh khó khăn thường từ mấy nguyên do: 1, Vì có người tàn tật (đối với gia đình); 2, Vì đất đai cằn cỗi không thể kiếm lợi; 3, Vì dốt nát về kiến thức; 4, Vì lười biếng. Với 4 nguyên do trên, ngoài nguyên do thứ số 1 ra, cả ba nguyên do còn lại đều có thể được cải thiện chỉ bằng nhiều cách. Thế nhưng, các “nhà thiện nguyện hảo tâm” cũng như các quỹ thiện nguyện đã không đầu tư nhiều để cải thiện ba lý do ở trên mà chỉ đổ tiền vào giúp đỡ như muối bỏ bể, chưa biết bao nhiêu chính là đủ. Và thế là nghèo lại hoàn nghèo.

Hướng đi mới cho các quỹ thiện nguyện

Để có một hướng đi mới dẫn đến các hoạt động thiện nguyện hiệu quả hơn, trước hết, ta phải mở rộng khái niệm “thiện nguyện”. Làm “thiện nguyện” không phải đơn thuần là cứu giúp người nghèo. Đó chính là các công việc huy động nguồn vốn xã hội để giúp cho đời sống xã hội tốt hơn. Xã hội có thể tốt hơn chỉ bằng nhiều cách.

Với các hộ gia đình hoặc khu vực nghèo khó, thay vì mọi người cho họ tiền bạc, mọi người có thể hướng dẫn cho họ cách kiếm sống phù hợp với năng lực của họ. Việc này đương nhiên cần có kiến thức, thời gian, và nhân sự. Để thực hiện công việc thiện nguyện một cách nghiêm túc, mọi người cần phải chuẩn bị đầy đủ , và chu đáo. Được biết ở Việt Nam có một mô hình hoạt động như vậy, được gọi chính là các “quỹ tài chính vi mô”. các người làm “tài chính vi mô” cũng sẽ vận động quỹ, mời chuyên gia về phân tích các đặc tính của làng xã rồi hướng dẫn làng xã sản xuất ra các mặt hàng phù hợp. Các quỹ này còn tư vấn cho người dân nghèo cách thức thiết kế sản phẩm, quản lý tài chính , móc nối với các đầu mối thu mua sản phẩm ở nước ngoài. Đây chính là một hình thức mới đang dần dần triệu chứng minh tính hiệu quả của mình. Đó chỉ là một trong số rất nhiều các mô hình tài chính có thể giúp cho đỡ người nghèo.

Xét một cách tổng quát, việc làm thiện nguyện sẽ phát huy được tối đa tất cả sự hữu ích của mình, nếu đã được đặt trên nền tảng là một cơ chế minh bạch tài chính, sự hiểu biết về tri thức , và sự trung thực với bản thân của mỗi quỹ thiện nguyện. Nếu không, công việc “thiện nguyện” cũng sẽ trở thành vỏ bọc cho các động cơ không chính đáng, , cũng sẽ chỉ kéo lùi sự tiến bộ.

Hà Thủy Nguyên

Tham khảo thêm: Con giấm nuôi chính là gì vậy? Cách thực hiện con giấm sữa tại nhà

Bạn thấy bài viết thế nào?

Tìm hiểu thêm: Đam mỹ là gì, công hay thụ nghĩa là gì, top truyện đam mỹ hay nhất 2020